नेपाल संवत....Pramod Shrestha

संवत भन्ने बित्तिकै समय संग सम्बन्धित छ भन्ने बुझिन्छ । समय भनेको कुनै पनि परिवर्तनको चेतना हो भनिन्छ । सेकेण्ड, मिनेट, घण्टा, दिन, हप्ता, महिना, वर्ष आदि सबै समय वा परिवर्तनको चेतना हो ।
त्यसैले संवत भन्नाले समय वा तिथि मिति टिपण वा भनौं मापन गर्ने बिधि भनेर बुझ्नु पर्दछ ।
संवत तिन किसिमको भएको पाईन्छ ।
१. सौर्य संवत ( Solar Calendar ) :
यो संवत सूर्यको स्थानको आधाररित छ । एक वर्षमा ३६५ र ३६६ दिन हुन्छ । ईस्वी संवत र विक्रम संवत यसको उदाहरण हो ।
२. चाँन्द्र संवत ( Lunar Calendar ) :
यो संवत चन्द्रमाको स्थानमा आधारित छ । यसमा चन्द्रमाले पृथ्वीको सापेक्षित एक चक्कर परिक्रमा गरेको समय एक महिना हुन्छ । एक वर्षमा ३५४ दिन हुन्छ । ईस्लामिक हिजरी संवत यसको उदाहरण हो ।
३. चाँन्द्र-सौर्य संवत ( Sino-Lunar Calendar ) :
यो संवत चन्द्रमा र सूर्यको स्थानमा आधारित छ । पहिलो वर्ष ३५४, दोश्रो वर्ष ३५५ र तेश्रो वर्ष १३ महिना हुन्छ र जम्मा ३८४ दिन हुन्छ । तिन तिन वर्षमा सालाखाला औसत एक वर्षमा ३६५ दिन हुन्छ । नेपाल संवत यसको उदाहरण हो ।

म्ह पूजा - Pramod Shrestha

 जिवनको मूर्त अमूर्त भावना अनि भौतिक बस्तुहरु समेटेर गरिने विशुद्ध नेवार संस्कृति हो म्हः पूजा । यो पूजा हिन्दु र बौद्ध परम्परा भन्दा भिन्न छ ।
सामान्यतया म्हः पूजा भन्नाले शरिर पूजा भन्ने बुझिन्छ । तर यो शरिर पूजा मात्र नभएर यो आत्म पूजा, आन्तरिक ज्योति जगाउने, आत्म शुद्धिकरण, चेतनाको शुद्धिकरण पनि हो ।

दार्शनिक महत्व
ईश्वरको सर्वशक्तिमान अवस्था ( Omnipotent ), सर्वव्यापि अवस्था ( Omnipresence ) लाई म्हः पूजाले अंगीकार गरेको पाईन्छ । त्यसै गरि प्राणी मात्रमा सर्व श्रेष्ठ, चेतनशील मनुष्य (आफू ) लाई सर्वव्यापि मध्ये एक प्रतिकको रुपमा पूजेको भन्ने भनाई छ ।
अर्को तर्फ आत्मा अमर छ, यो कहिले पनि मर्दैन । खालि यसले आवरणको रुपमा शरिर मात्र फेर्छ भन्ने विश्वासका साथ आत्म पूजा गर्ने भनिन्छ ।
त्यसरि नै यो पूजाले अन्तहीन संसारको अवधारणा लिएको छ । न अन्त छ न शुरु छ भन्ने कुरा ले आत्मसाथ गरेको छ । यसको पुष्टि भनेको जजंका ( अन्तहिन धागो ) को यस पूजामा प्रयोग हुनुले गर्छ ।